مساعدى فراهم شود ، يعنى گرسنه بوده و اشتهاى كافى به‌غذا داشته باشد ، و غذاى بسيار مطبوع و لذيذى هم در خانه طبخ گردد كه بوى آن از دور نيروى اشتها و ميل مريض را به‌جنبش آورد ، و اتّفاقاً كسى هم در منزل نباشد كه از او احتشام نموده و خوددارى كند ، چه بسا يك مرتبه نيروى درخواست غذا و اشتها بحدّ اعلى در وجود او بالا رفته ، يك مرتبه از جاى بر مىخيزد و از آن غذا بحدّ اشباع مىخورد . همين‌كه سير شد و در رختخواب افتاد ، دست ندامت به‌دندان مىگزد كه چه عملى بود كه انجام دادم با وجود عمل جراحى در معده يا روده مسلماً پس از چند ساعت بايد گورستان را استقبال كنم . و همچنين تا وقتى كه ملكه تقوى مشغول انجام وظيفه است ، و مهار شهوت را به‌دست گرفته و او را اسير خود نموده است ، محال است شخص دست به زنا زند و عمل منافى عفّت انجام دهد ولى چون اين شهوت جنسى در كانون انسان موجود است ، چه بسا در زمينهء مساعد مهار را پاره نموده ، در جائى كه اين قوّه شديد شده ، در محلّ خلوت بدون مانع و رادع خارجى ، و بدون مؤاخذه ، بالاخص با رغبت و ميل طرف ، يا دعوت و تقاضاى او ، يك مرتبه اين قوّه طلوع نموده و مرتكب چنين عمل زشتى مىشود . البته در حال طلوع ، چنان عقل و تقوى و دانش به‌مفاسد و مضارّ اين عمل را منكوب مىكند كه ابداً آنها نمىتوانند در مقام جلوگيرى برآيند ، مسلّماً در آن حال تقوى و عقلى نيست ، و علم و دانشى وجود ندارد ، و الّا با وجود آنان كجا مىتواند اين غريزه از جاى خود تعدّى كند . لذا از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله مرويست كه : لا يَزنِى الزَّانِى حِينَ يَزنِى وَ هُوَ مُؤمِنٌ وَ لا يَشرَبُ الشَّارِب حِينَ يَشربُ وَ هُوَ مُؤمِن « 1 » شخص زناكار در حال زنا ايمان ندارد ، و شخص شارب خمر در حين شرب خمر ، ايمان ندارد . چه بسا از بسيارى از دانشمندان و اهل بصيرت در مواقع خاصّ ، هنگام بحث و مغلوبيّت كلمه زشتى سر مىزند ، و يا براى منكوب نمودن خصم و غلبه بر او در مقام مناظره و مجادله جمله‌اى ادا مىشود كه ناپسند بوده ، و پس از آن نادم و پشيمان

--> ( 1 ) « وسائل الشيعه » ج 14 صفحه 233